Na cukrzycę w Polsce choruje niemal 3,5 mln pacjentów, dekadę wcześniej chorowało 2,7 mln – to dane z najnowszego raportu NFZ. Przybywa młodych cukrzyków, w ciągu dekady to wzrost o 15%. W 2025 roku było 4,1 tys. nowych zachorowań na cukrzycę wśród osób poniżej 18 roku życia. Cukrzyca uszkadza nerki, wzrok i naczynia krwionośne. Co 4. cukrzyk ma lub będzie miał problem z owrzodzeniami stóp. W zapobieganiu i dobrej kontroli ważne są dieta i aktywność fizyczna. Chorzy na cukrzycę mają dostęp do nowoczesnych leków i systemów monitorowania glikemii. W leczeniu choroby kluczowy jest styl życia, monitorowanie glikemii i przestrzeganie zaleceń lekarza.

Światowy Dzień Cukrzycy przypada 14 listopada, czyli dzień urodzin odkrywcy insuliny Fredericka Bantinga. Cukrzyca to choroba metaboliczna. Charakteryzuje się podwyższonym stężeniem glukozy we krwi (hiperglikemią) w wyniku upośledzonego działania lub wydzielania insuliny. Niezdiagnozowana lub nieleczona cukrzyca uszkadza wzrok, nerki, naczynia krwionośnych. Co 4. cukrzyk ma lub będzie miał problem z owrzodzeniami stóp. Zagojenie rany nie kończy choroby. Po zagojeniu odsetek nawrotów owrzodzeń wynosi aż 40% w ciągu roku i 60% w ciągu 3 lat. Rozpoznanie cukrzycowej choroby stóp oznacza dla pacjenta rozpoczęcie walki o zachowanie stóp, którą będzie toczył do końca życia.

Występują 4 typy cukrzycy. Najczęstszą jest cukrzyca typu 2, która wynika, między innymi, z prowadzonego stylu życia.

Cukrzyca nie zawsze daje wyraźne objawy. To dlatego często jej rozpoznanie jest spóźnione, zwłaszcza w przypadku cukrzycy typu 2. Typowymi objawami cukrzycy są:

• wielomocz – oddawanie większej ilości moczu, również w nocy
• wzmożone pragnienie – jest to najczęstszy objaw podawany przez chorych, zazwyczaj towarzyszy mu suchość ust
• osłabienie, senność – może temu towarzyszyć uczucie zmęczenia, zaburzenia koncentracji.

Jeśli zaobserwujesz u siebie te objawy, skonsultuj się ze swoim lekarzem. Podczas diagnostyki cukrzycy lekarz może zlecić Ci badania:

• oznaczenie poziomu cukru na czczo
• doustny test tolerancji glukozy, tzw. krzywą cukrową (OGTT)
• oznaczenie hemoglobiny glikowanej.

Badanie poziomu cukru we krwi jest ważne w diagnostyce oraz monitorowaniu cukrzycy. Powinny okresowo wykonywać je również osoby zdrowe. Zarówno zbyt niski, jak i wysoki poziom cukru we krwi jest niebezpieczny dla zdrowia.

• < 70 mg/dl – zbyt niski poziom cukru we krwi (hipoglikemia)
• 70 – 99 mg/dl – prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo
• 100 – 125 mg/dl – nieprawidłowy poziom cukru we krwi na czczo
• 126 mg/dl przy więcej niż jednym pomiarze – cukrzyca

[mg/dl – miligram na decylitr, jednostka pomiaru cukru we krwi]

Aktywność fizyczna jest istotna nie tylko w przypadku profilaktyki cukrzycy, ale również we właściwej jej kontroli. Równie ważna w leczeniu, jak i zapobieganiu cukrzycy jest odpowiednia dieta. Pamiętaj o kilku zasadach:

• jedz posiłki regularnie i o stałych porach
• ograniczaj słodycze, węglowodany o wysokim indeksie glikemicznym oraz nasycone kwasy tłuszczowe
• nie przekraczaj swojego dziennego zapotrzebowania kalorycznego
• dbaj o jakość spożywanych posiłków – twoja dieta powinna być bogata w warzywa i nasiona, które dostarczają witamin oraz składników mineralnych
• pamiętaj o odpowiedniej podaży płynów – pij dziennie około 2 litrów płynów, najlepiej wody niegazowanej.

NFZ w portalu diety.nfz.gov.pl przygotował plan DASH Cukrzyca. Warto z niego skorzystać, jeśli chcesz wspomóc leczenie cukrzycy (szczególnie typu 2) i zmniejszyć ryzyko powikłań choroby.

CORAZ WIĘCEJ MŁODYCH CHORYCH. NAJNOWSZE DANE NFZ

Analiza NFZ obejmuje epidemiologię rejestrowaną cukrzycy w Polsce. Oznacza to, że dane opierają się na informacjach o świadczeniach zdrowotnych sprawozdanych do NFZ.

• Dane NFZ pokazują wyraźny wzrost liczby dorosłych pacjentów z cukrzycą w latach 2016–2025.
• W 2016 roku chorobę odnotowano u 2,71 mln dorosłych, a w 2025 roku już u 3,46 mln. Oznacza to wzrost o 27,6%, czyli blisko 748 tys. osób.
• W analizowanym okresie liczba pacjentów zwiększała się niemal każdego roku. Niewielki spadek odnotowano jedynie w 2020 roku.
• Podobny kierunek zmian widać we współczynniku chorobowości standaryzowanym względem wieku i płci: 69,3 na 1000 dorosłych (2025 r. — 80,4 na 1000 dorosłych)
• Choć najwięcej pacjentów z cukrzycą odnotowuje się wśród dorosłych, dane pokazują wzrost liczby rozpoznań również w najmłodszych grupach wiekowych.
• W 2016 roku cukrzycę odnotowano u 21,9 tys. dzieci i młodzieży. W 2025 roku było to już 25,2 tys. osób. Oznacza to wzrost o 15,1%.
• Wśród niepełnoletnich pacjentów z cukrzycą w 2025 roku było 13,1 tys. chłopców i 12,1 tys. dziewcząt
• W latach 2016–2025 zmieniała się również liczba nowych rozpoznań cukrzycy wśród dzieci i młodzieży.
  • W 2016 roku odnotowano 4,4 tys. nowych przypadków, a w 2020 roku — 3,8 tys.
  • Najwyższą wartość zarejestrowano w 2022 roku — 5,5 tys. przypadków.
  • W 2025 roku liczba nowych rozpoznań wyniosła 4,1 tys., w tym 2,1 tys. wśród chłopców i 2 tys. wśród dziewcząt.
• Najwyższe współczynniki chorobowości w 2025 roku odnotowano wśród osób w wieku 75–84 lata – 355,1 na 1000 mężczyzn i 340,8 na 1000 kobiet

Oznacza to, że w tej grupie wiekowej rozpoznaną cukrzycę odnotowano u ponad jednej trzeciej populacji.

ŁÓDZKIE

W 2025 z poradni diabetologicznych w Łódzkiem skorzystało 82 401 pacjentów, w tym 15 772 pacjentów zgłosiło się na pierwszą wizytę do diabetologa.

W Łódzkiem 223 poradnie POZ realizują budżet powierzony opieki koordynowanej i tzw. ścieżkę diabetologiczną. Podopieczni tych poradni mogą u swojego lekarza POZ korzystać z rozszerzonej diagnostyki cukrzycy, konsultacji z diabetologiem, konsultacji edukatora (edukacja nt. powikłań cukrzycy i cukrzycowego owrzodzenia stóp) i dietetyka.

Celem opieki koordynowanej w POZ ,w ścieżce diabetologicznej, jest rozpoznanie lub wykluczenie rozpoznania cukrzycy typu2, diagnostyka oraz ustalenie postępowania terapeutycznego, a następnie utrzymanie optymalnego poziomu zdrowia pacjenta, u którego rozpoznano cukrzycę typu 2.

Fot. pixabay