Nocne tupanie nad sufitem, rozszarpana wełna na poddaszu albo kontrolka, która rano zapala się na desce rozdzielczej. Tak zwykle zaczyna się znajomość z kuną domową. W Sieradzu, Wieluniu i okolicznych gminach, gdzie domy jednorodzinne sąsiadują z polami, lasami i starymi budynkami gospodarczymi, to zwierzę znajduje wszystko, czego potrzebuje. Podpowiadamy, po czym poznać, że kuna zadomowiła się w pobliżu, i jak ograniczyć szkody.

Sąsiad z poddasza

Kuna domowa należy do rodziny łasicowatych. Dorosły osobnik waży od kilograma do ponad dwóch, tułów mierzy około 45 centymetrów, a do tego dochodzi długi, puszysty ogon. Od spokrewnionej z nią kuny leśnej odróżnia ją biała, rozwidlona plama na piersi oraz jasny nos.

W przeciwieństwie do leśnej krewnej kuna domowa nie stroni od ludzi. Zasiedla większość Europy, a w Polsce spotkamy ją zarówno na wsiach, jak i w centrach miast. Upodobała sobie strychy, stodoły, szopy i garaże, czyli miejsca suche, ciche i trudno dostępne. Poluje i żeruje nocą, dlatego mieszkańcy zwykle najpierw słyszą ją nad sufitem albo trafiają na ślady jej wizyt, a samo zwierzę widzą rzadko.

Kuna nie atakuje ludzi. Osaczona lub złapana broni się jednak zębami, dlatego nie należy jej chwytać ani wypłaszać na własną rękę.

Ślady, które zostawia na strychu

Pierwszym sygnałem są zwykle odgłosy. Tupanie, drapanie i przeciąganie czegoś po deskach słychać przede wszystkim po zmroku, czasem towarzyszą im piski. Z czasem przybywa innych śladów. Na poddaszu pojawia się rozerwana wełna mineralna i podziurawiona folia, a w stałych miejscach zbierają się odchody: podłużne, skręcone, kilkucentymetrowe, często z resztkami owoców, sierści albo piór. Do tego dochodzą skorupki jaj, resztki pożywienia, intensywny zapach i odciski łap w kurzu na belkach.

Do środka kuna dostaje się szczelinami pod dachówkami, przez otwory wentylacyjne i nieosłonięte kominy. Wystarczy jej niewielki otwór, a na dach wspina się bez trudu po rynnach, pnączach i gałęziach drzew.

Kiedy celem staje się samochód?

Kierowcy przekonują się o wizycie kuny najczęściej rano. Na desce rozdzielczej zapala się kontrolka albo silnik zaczyna pracować nierówno, a pod maską widać pogryzione przewody, węże układu chłodzenia i osłony kabli, poszarpaną matę wygłuszającą, czasem resztki jedzenia. Odciski łap na masce i szybie nie pozostawiają wątpliwości, kto był sprawcą.

Niemieccy badacze (Herr i in., 2009) wiążą te szkody z tym, że kuna traktuje samochód jak część swojego rewiru. Rewir samca obejmuje około 113 hektarów, samicy około 37, więc jedno zwierzę może odwiedzać wiele aut w okolicy.

Skalę zjawiska dobrze pokazują dane z Niemiec. Według tamtejszego związku ubezpieczycieli GDV w 2024 roku kuny spowodowały 252 tys. szkód w samochodach, a ubezpieczyciele wypłacili za nie 157 mln €, średnio około 620€ za szkodę. W Polsce typowa naprawa kosztuje zwykle od 400 do 1000 zł, a poważniejsze uszkodzenia od 2000 do 5000 zł. Trzeba przy tym pamiętać, że OC chroni wyłącznie innych uczestników ruchu, więc naprawę własnego auta pokryje dopiero AC. Pakiety All Risk zwykle obejmują szkody wyrządzone przez zwierzęta, ale warto sprawdzić w nich listę wyłączeń.

Dom: najpierw uszczelnić, potem posprzątać

Kuna jest w Polsce zwierzyną łowną i chronią ją przepisy prawa łowieckiego, dlatego nie wolno jej łapać ani zabijać na własną rękę. Przy poważnym problemie lepiej zwrócić się do koła łowieckiego albo do firmy z odpowiednimi uprawnieniami.

Podstawą ochrony jest odcięcie dróg wejścia. Otwory wentylacyjne warto osłonić stalową siatką, uzupełnić brakujące dachówki i gąsiory, zabezpieczyć kominy. Gałęzie dotykające dachu najlepiej przyciąć, a na rynny spustowe założyć gładkie opaski z blachy, po których trudno się wspiąć. Zanim jednak zamkniemy ostatnią szczelinę, trzeba mieć pewność, że kuny nie ma w środku. Uwięzione zwierzę narobi jeszcze więcej szkód.

Kunę przyciąga też łatwe jedzenie, więc na noc nie warto zostawiać na zewnątrz miski z karmą dla psa czy kota ani wyrzucać resztek na otwarty kompost. Gdy zwierzę się wyprowadzi, poddasze trzeba posprzątać i wymienić zabrudzoną izolację, najlepiej w rękawiczkach i maseczce, bo odchody dzikich zwierząt mogą przenosić pasożyty.

Auto: garaż, osłony i regularność

Najprostszą ochroną samochodu pozostaje zamknięty, szczelny garaż. Kto parkuje pod chmurką, może założyć na przewody karbowane osłony z twardego tworzywa, które utrudniają ich przegryzienie. Po wizycie kuny mechanicy często zalecają też umycie komory silnika, by usunąć ślady pozostawione przez zwierzę.

Popularne odstraszacze ultradźwiękowe dają różne efekty. W badaniu Schumake z 1995 roku ruch zwierząt spadał o 30-50%, ale po 3 do 7 dniach efekt słabł, bo zwierzęta przyzwyczajały się do dźwięku.

Coraz więcej kierowców i właścicieli domów sięga więc po naturalne odstraszacze z prawdziwą psią sierścią, zbieraną od kilku psów. Kunę odstraszają w nich dwa czynniki: zapach psiej sierści i jej fizyczna obecność, a wosk mineralny utrwala zapach i przedłuża działanie. Woreczek wiesza się w komorze silnika, z dala od gorących elementów, takich jak układ wydechowy, albo na strychu, w pobliżu miejsc, którymi kuna wchodzi. Liczy się regularność, bo kuny przyzwyczajają się do zmian w otoczeniu. Świeży woreczek dowiesza się co trzy miesiące, starsze zostają na miejscu i odcina się je po roku. Miesięczny koszt to około 6 zł za jedno miejsce.

Na ziemi sieradzkiej i wieluńskiej kuna pozostanie sąsiadem, z którym trzeba się liczyć. Wcześnie zauważone ślady, szczelny dach i dobrze zabezpieczone auto pozwalają jednak uniknąć kosztownych napraw.

Materiał przygotowała marka Kunagone z Chełmka, producent naturalnych odstraszaczy kun z psiej sierści. Więcej porad: kunagone.pl