Warty przy Grobach Pańskich to jedna z najbardziej charakterystycznych i widowiskowych tradycji religijno-ludowych w Polsce. Na jej straży stoją jednostki Ochotniczych Straży Pożarnych – również w naszym regionie.

[POSŁUCHAJ] Wypowiedź Michała Świercza z Działu Plastyki Ludowej Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi

Warty są pełnione od Wielkiego Piątku do rezurekcji. W wielu jednostkach OSP – również w naszym regionie – to tradycja wielopokoleniowa, a obok dorosłych druhów wartę pełnią dzieci i młodzież. Ich obecność to wyraz szacunku, wiary i nawiązania do zwyczaju pilnowania grobu przez żołnierzy rzymskich.

Strażnicy grobu

Tradycja adoracji Grobu Pańskiego sięga IV wieku i jest powszechna niemal w całej Europie. Z Jerozolimy do Polski trafiła w XI wieku sprowadzona przez uczestników wypraw krzyżowych, ale dopiero w XVII wieku honorowe warty zaczęła pełnić Straż Grobowa. Składała się z formacji półwojskowych lub świeckich w odświętnych strojach. Strażnicy grobu nazywani są po dziś Turkami, a jest to związane z czasami odsieczy wiedeńskiej, gdy polscy żołnierze wrócili do kraju ubrani w stroje zdobyte po pokonanych Turkach. Stało się to przed Wielkanocą, dlatego prosto udali się do kościołów. 

W Łódzkiem „Turków” można spotkać np. w Burzeninie w kościele pw. Św. Wojciecha i św. Stanisława. Uroczysta zmiana warty odbywa się co pół godziny, a w wielkanocną niedzielę tuż przed rozpoczęciem procesji rezurekcyjnej Turki symbolicznie padają na twarz przed Najświętszym Sakramentem.

Zaszczytna służba

Obecnie przy grobach można spotkać członków bractw i innych organizacji kościelnych oraz harcerzy, ale najczęściej wartę honorową pełnią druhowie i druhny OSP. Prezentują się bardzo okazale, bo zawsze są w mundurach galowych, często w pasach bojowych z toporkami i z halabardami. Stoją nieruchomo, w skupieniu i powadze – zawsze od Wielkiego Piątku do niedzielnej mszy rezurekcyjnej. W niektórych kościołach w Łódzkiem warta trwa całą noc. 

Strażacy, a coraz częściej także członkowie i członkinie Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych zwykle stoją ok 30 minut. Bardzo uroczysta jest także sama zmiana warty. Jednostki, już w pełnych składach uczestniczą także w mszy rezurekcyjnej.

Źródło i zdjęcie: Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego